Tim Dondorp

Categorie: Reis 2025

  • Oost west…

    De waterpomp bleek niet in Ibu’s huis te passen, daarom werd deze in de tuin van haar kleinzoon Andi (zoon van zus Rina) geplaatst. Doormiddel van een pijpsysteem zou er dan vanaf daar water van en naar Ibu’s huisje worden gepompt. Andi zelf woont en werkt in Taiwan omdat het loon daar hoger is dan in Indonesië, maar zijn vrouw en kinderen wonen in het huis links van dat van mijn zus Nuryati. Dat gedeelte van de kampong zou dus hoge ogen moeten kunnen gooien bij monopoly: achter elkaar heb je dan het huis van neef Andi, het huis van oudste zus Nuryati, het huis van Ibu en het huis van oudste broer Ismanto. Nadat ik het bedrijf had betaald, ben ik weer direct naar mijn kamer gegaan om verder te slapen. Ik was immers nog steeds ziek. Van 8.00 uur (lokale tijd) tot 16.00 uur (lokale tijd) heb ik liggen dommelen, ijlen en slapen. Daarna werd ik wakker en had ik voldoende energie om te kijken hoever de installatie van de waterpomp gevorderd was. Toen ik ter plaatse was, bleek de waterpomp klaar te zijn. Het personeel van het bedrijf was net bezig de boorinstallatie af te breken. Zo’n boorinstallatie had ik nog nooit gezien: als je het mij vraagt waren het gewoon twee houten ladders die random in de grond waren gestoken, maar blijkbaar zat er toch een diepere betekenis achter (of liever gezegd ‘onder’) deze opstelling. Achtenveertig meter om precies te zijn: zo’n diep gat was er gegraven om de waterpomp werkend te krijgen. Onder het mom van ‘nu ik er toch ben’, besloot ik ook even een blik in Ibu’s huisje te werpen. Daar bleken mijn zussen Nuryati, Anik, Eni en Nurul te zitten. Anik en Eni had ik nog niet gezien, dus ik werd bijzonder hartelijk door hen begroet. Een beetje lastig was het wel, want Ratna was er niet. Dan is communiceren ineens een stuk lastiger, maar gelukkig spreekt Nurul een klein beetje Engels. Anik kwam naar me toe, pakte mijn hand (de rechter natuurlijk), legde daar met een plechtig gebaar een sleutel in, sloot mijn hand en drukte deze vervolgens aan haar hart terwijl ze iets in het Javaans prevelde. Niet begrijpend keek ik Nurul aan en ook door haar ernstige blik begreep ik wel dat dit belangrijk was. Het kostte Nurul enigszins moeite, maar uiteindelijk wist ze de woorden van Anik te vertalen: “Dit is de sleutel van Ibu’s huis. Hoewel je hem waarschijnlijk nooit zult gebruiken, vinden we het belangrijk deze aan jou te geven: weet dat je hier altijd welkom zult zijn… ♥ ” Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesië op Dinsdag 10 juni 2025

  • Loop naar de pomp…

    Ziek of niet, vanochtend om een uur of zeven werd er zo hard op mijn deur gebonsd, dat dit onmogelijke de poezelige handjes van Ratna konden zijn. Toen ik met mijn koortsige hoofd de deur opendeed stond er een zwaaiend en schreeuwend familielid dat ik wel herkende, maar niet verstond. Wat ik wel begreep was dat ik met hem mee moest en wel direct. Dat was me toch te gortig. Gezien hoe ik me voelde wilde ik eerst graag twee paracetamols naar binnen stouwen en via Whatsapp aan Ratna vragen of zij wellicht wist wat er speelde. Dat was gelukkig het geval. Ratna bleek met Eni en Anik onderweg naar Godong te zijn. Afgelopen nacht was Eni vanwege privéomstandigheden door Ratna en Anik halsoverkop naar Demak gehaald. Maar het bedrijf dat aanvankelijk morgen de waterpomp voor Ibu haar huis zou installeren, stond echter vandaag al op de stoep. De spreekwoordelijke versie dan, want Godong is zoals voor het grootste gedeelte van Indonesië geldt niet voor voetgangers gemaakt: een stoep kennen ze hier dan ook niet. Zes man stond er klaar om de waterpomp te installeren, maar ja. Er was nog niet betaald. Of ik even zeven miljoen wilde meegeven of mee wilde gaan om te betalen. Hoewel ik nog steeds ziek was, was de keuze snel gemaakt: ik wilde immers niet zomaar zeven miljoen meegeven…

    Geplaatst door Godong Indonesië op dinsdag 10 juni 2025

  • Weer eens ziek 🙁

    Vandaag maar een korte statusupdate, want ik voel me echt heel erg ziek. Het begon gisteravond eigenlijk al. Ik ging toen al rond 18.00 uur naar bed, omdat ik totaal geen energie meer had. Ik voelde ook dat ik ziek zou worden. Gisteren maakte ik me daar nog niet te veel zorgen over (meestal ben ik na een paar dagen Indonesië één of twee dagen ziek), maar toen ik vanochtend wakker werd was ik anders ziek dan normaal. Ik heb hoofd-, keelpijn en ook koorts. Daarnaast ben ik ook aan het hoesten: het lijkt wel alsof ik een stevige griep te pakken heb. Dat vind ik toch wat zorgelijk, maar beter nu dan straks als de familie uit Zweden hier is. Omdat ik het stevige vermoeden heb dat de airco die hier hangt wel eens de veroorzaker kan zijn, zet ik hem uit wanneer ik in de kamer ben: vandaag dus de hele dag, want ik lig al de hele dag ziek in bed. Dan ben je al koortsig, wordt het ook nog eens snikkelheet op de kamer. Er is over vandaag dus weinig te vertellen (daar ben ik eigenlijk maar blij om ook, want zelfs voor het typen heb ik eigenlijk geen energie), behalve dan dat Ratna op mijn verzoek net een fiets heeft gebracht waarmee ik zojuist naar de plaatselijke apotheek ben gegaan voor paracetamol (ik had te weinig energie om dat lopend te doen). Het scheelt dat paracetamol in het Indonesisch hetzelfde is als in het Nederlands. Met twee paracetamols achter de kiezen duik ik mijn bed weer in. Ik meld me hier wel weer als het beter met mij gaat. Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesie op Maandag 9 juni 2025

  • Weer bij de familie

    Iets voor zessen werd ik vanochtend wakker. Ik was me net aan het bedenken wat ik zou gaan ontbijten, toen ik van Ratna een whatsappberichtje kreeg: “Abi is on his way to bring food.” Op zich wel makkelijk, maar ik was ook wel een beetje bang voor het voedsel van de familie: om de één of andere reden gaat het na het eten van hun voedsel darmflora technisch vaak mis. Alvorens ik echter iets terug kon appen, stond Abi al voor deur. Het eten werd in een heel mannelijk tasje gebracht: soep, met rijst, kroeppoek en tempeh (een traditioneel Indonesische vleesvervanger van sojabonen: de bonen worden na het weken en koken behandeld met de schimmel Rhizopus Oligosporus). Na het ontbijt sprong ik bij Ratna achter op de motor en reden we naar de pinautomaten bij SPBU Godong: de bezinepomp waarachter de meeste familieleden wonen. Dit benzinestation was verantwoordelijk voor de brand op 23 december 2022 waarbij het hele huisje van Ibu (toen nog half van hardboard) afbrandde (zie https://staging.dondorp.nl/brand-pomp-benzine-godong. Na deze brand is Ibu’s huis vanaf de grond af aan helemaal opnieuw opgebouwd, waarna het dienst doet als ontmoetingsplek voor de familie. Er dreigt nu echter een nieuwe ramp: als er niets gebeurt dreigt het nieuwe huis te verzakken. Ibu’s huis staat namelijk aan het water waar ook het afvalwater van SPBU naar toe loopt (destijds was dat ook de oorzaak van de brand: via dat water werd illegaal benzine-afval geloosd). Er is eigenlijk maar één structurele oplossing om het huis te behouden: de installatie van een waterpomp om het waterhuishouden te reguleren. Dit moet echter 7.000.000 IDR (omgerekend ongeveer 375 euro) kosten. Voor de familie is dat een astronomisch groot bedrag als je bedenkt dat het dagloon op de kampong ongeveer ongeveer € 7,50 bedraagt. Daarom hadden Emelie en ik bedacht dat wij de familie deze waterpomp en de installatie ervan cadeau zouden geven. Hoe mooi is het ook dat zowel Emelie haar familie in Zweden als mijn ouders in Nederland ook willen bijdragen aan dit cadeau. Dat gaat helemaal goedkomen: als het op familieleden aankomt, is er geen gebrek! Op mijn verzoek had Ratna bij het bedrijf dat de waterpomg gaat installeren geïnformeerd of we het geld konden overmaken. Dit bleek niet het geval: de installateur had aangegeven dit bedrag contant te willen ontvangen. Omdat ik inmiddels wel gewend ben dat zo’n beetje alles hier op de kampong anders gaat dan in Nederland, kijk ik nergens meer van op. Zo komt het dus dat Ratna en ik bij één van de twee ATM’s (pinautomaten) stonden bij het benzinestation. Ik vroeg of Ratna mee wilde het hokje in en wel om twee redenen: de ATM deed alleen aan Bahasa Indonesia en, zo hield ik haar voor, bij afwezigheid van mijn absolute eerste keus broer Aris Purnomo had ik haar nodig als bodyguard. Straks zou ik immers met meer dan een maandsalaris over de kampong ‘omrinne’ (excuus, is weer iets Fries’). De eerste ATM schrok zo erg toen ik aangaf dat ik 7 juta (miljoen) wilde pinnen, dat hij zich direct verslikte en mijn pinpas uitspuugde. Bij de andere ATM hadden we meer geluk, hoewel we wel maar 1 juta per keer tegelijk konden pinnen. Zeven volledige pinsessies en dus 10 minuten later, stonden we met heel veel geld buiten. Inmiddels was er een dikke rij wachtenden ontstaan, dus wat ongemakkelijk en vanaf nu telkens om onze schouder heen kijkend reden we naar de kampong voor een gezellig samenzijn van Nuryati, Rina, ikzelf Nurul en Ratna (weliswaar gingen en kwamen er familieleden in een andere volgorde, maar de Javaanse traditie schrijft nu eenmaal voor dat de namen in volgorde van oud naar jong worden genoemd). Het weerzien met de familie was oud en vertrouwd. Eigenlijk was er weinig tot niets veranderd. Er werd veel gepraat, veel gelachen en zoals eigenlijk altijd wel het geval is veel ‘dimakan’ (gegeten). Toch kreeg het gesprek een serieuzere wending. Familieleden spraken uit erg naar de komst van Emelie uit te kijken. Al maanden draait alles bij de familie om haar komst en ook nu weer kwam Emelie bijzonder vaak ter sprake. Ik schaam me om het te bekennen, maar ik merkte dat dat me wat dwars zat al weet ik niet precies waarom. Misschien is het wel, omdat ik merkte dat mijn eigen komst voor de familie niet zo spannend meer is en dat nu alle prioriteit bij Emelie ligt. Heel eerlijk gezegd kan ik dat de familie niet eens kwalijk nemen: ik ben inmiddels al zo ‘eigen’ hier. Bovendien vind ik het zelf ook ontzettend spannend dat Emelie straks naar Godong komt, al is het omdat ik vanaf het moment dat zij en haar gezelschap straks landen in Semarang tot ze weer terugvliegen naar Bali alle overnachtingen, het benodigde transport, een talk en het programma van wat we waar en wanneer gaan doen heb geregeld. Zal straks alles wel naar wens verlopen? De familie maakt zich blijkbaar vergelijkbare zorgen: op de kampong is geen luxe, geen van de familieleden hebben thuis een Westers toilet, bij een enkel familielid na zijn er geen airco's en er is onvoldoende tot geen meubilair beschikbaar. Waarom is Emelie nu in Bali en niet net als ik in Godong, waarom slapen wij straks in Purwodadi? “Wat denk je…,” zo vroeg een uiterst bezorgde familie aan mij, “…Zijn wij wel goed genoeg voor Emelie?” Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesie op Maandag 9 juni 2025

  • Eindelijk weer ’thuis’…

    Zoals eerder vermeld kies ik er dus voor het glamoureuze Bali te mijden en in plaats daarvan te gaan voor de dagelijkse realiteit op de kampong waar nog altijd vele biologische familieleden wonen. Vorig jaar ben ik natuurlijk ook met mijn gezin en mijn ouders naar Indonesië geweest. Ook toen bezochten we deze kampong en verbleven we enkele dagen in Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’. Daarna zijn we ook naar Bali gegaan. Ik wil helemaal niet zeggen dat ik Bali vervelend vond, maar als ik alleen was geweest was ik liever op de kampong gebleven. Naar lokale begrippen is Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ een luxe hotel. De kamer heeft immers een airco en een zittoilet: een zeldzaamheid hier op de kampong aangezien vrijwel alle locals hier een hurktoilet of zelfs alleen een gat in de vloer hebben. ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ mag naar ‘onze’ Westerse maatstaven de naam ‘hotel’ eigenlijk niet dragen. Er is geen warm water, geen wastafel, het toilet is hartstikke vies, er komt een klein straaltje water uit een slangetje waarmee je geacht wordt de grote flexibele plastic emmer met water te vullen om vervolgens met een ‘tabo’ koud water (warm water is niet beschikbaar) op te scheppen en over je heen te gieten als je wilt douchen. Toen ik door de Gojek driver bij Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ werd afgezet, werd ik er emotioneel van: het voelde weer als thuiskomen. De WiFi deed het automatisch, de hoteleigenaar wist nog wie ik was en ook de overbuurvrouw kon me nog herinneren. Hoeveel meer bewijs dat je thuis bent kan je hebben? Familiebezoek natuurlijk! Stiekem had ik op een welkom gehoopt. Als ‘stille’ hint had ik mijn locatie online in de familiewhatsappgroep gedeeld. Hoewel veel familieleden enthousiast in de whatsappgroep reageerden naarmate ik het hotel naderde, heb ik zowel bij aankomst als de rest van de avond geen familielid gezien. Ik was hierover maar een klein beetje teleurgesteld, want op basis van de ervaringen van afgelopen jaren had ik het ook eigenlijk niet verwacht. Het eerste wat ik deed was mijn rugzak legen om met die lege rugzak naar Indomaret, de locale supermarkt, in de kampong te togen. Het personeel dat daar werkte kende mij blijkbaar ook nog, want twee vrouwen verstopten zich direct achter de kassa toen ze mij zagen. Altijd als ik er boodschappen doe giechelt het personeel zenuwachtig: niemand durft mij af te laten rekenen omdat niemand Engels spreekt. Wanneer ik in Godong ben koop ik altijd als allereerste toiletpapier (nog harder gegiechel bij de kassa), Soffel (lokaal middel tegen muggen dat hier beter helpt dan alle deet-rommel die je in Nederland koopt bij elkaar), iets wat voor een broodje kaas moet doorgaan, twee flessen Sprite Zero en een fles Coca Cola Zero. Heette de familie mij geen welkom, Indomaret deed dit wel door mij met de vreemdste Coca Cola Zero fles die ik ooit in mijn handen heb gehad (zie foto) uit te schelden voor ‘hore’. Ik heb het voor de zekerheid nog even opgezocht, maar volgens AI betreft ‘hore’ toch echt een ‘verb’ met een negatieve ‘connotatie’ dat verwijst naar een vrouw die zich bezighoudt met ongeoorloofde seksuele contacten of prostitutie. Het personeel was zich van geen kwaad bewust (spreekt natuurlijk geen Engels), maar ondanks dat: rare jongens die Indo’s. De cola smaakte er gelukkig niet minder om. Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesië op Zondag 8 juni 2025

  • De twee gezichten van Indonesië

    Indonesië, een land van contrasten: het strekt zich uit over duizenden eilanden wordt gekenmerkt door adembenemende natuur, culturele rijkdom en een gastvrije bevolking. Indonesië draagt echter ook een minder glamoureuze waarheid met zich mee. Achter de exotische stranden, weelderige rijstvelden en de luxe resorts bevindt zich een wereld die vaak verborgen blijft voor de ogen van toeristen: de kampongs, waar het dagelijkse leven wordt gekenmerkt door armoede en strijd om de basisbehoeften. Indonesië staat bekend om zijn toeristische aantrekkingskracht. Bali (vaak het “Eiland van de Goden” genoemd) trekt miljoenen bezoekers per jaar met zijn gouden stranden, levendige cultuur en spirituele retreats. Maar Indonesië is meer dan Bali. Van de majestueuze Borobudur-tempel op Java tot de ongerepte wateren van Raja Ampat in Papua, het land biedt een scala aan ervaringen die reizigers wereldwijd aantrekken. De natuur speelt een grote rol in deze aantrekkingskracht. Het tropische klimaat en de biodiversiteit zijn uniek: Komodo-draken, orang-oetans en majestueuze vulkanen zoals de Bromo laten een blijvende indruk achter. Deze schatten hebben Indonesië tot een van de meest geliefde bestemmingen gemaakt voor avonturiers en rustzoekers. Daarnaast speelt de rijke cultuur een centrale rol. Traditionele dansen, kleurrijke batikstoffen en oude tradities zoals het gamelanspel brengen een levend beeld van Indonesië’s historische en culturele erfgoed. Steden zoals Yogyakarta en Ubud zijn culturele hotspots waar kunstliefhebbers hun hart kunnen ophalen. Maar wanneer men het toeristische pad verlaat, komt men al snel in aanraking met een ander Indonesië. In de schaduw van de luxe hotels en de goed onderhouden toeristische gebieden bevinden zich de kampongs: dichtbevolkte wijken waar een groot deel van de bevolking leeft. Dit is de realiteit van miljoenen Indonesiërs (waaronder mijn familie), ver verwijderd van de pracht en praal die toeristen ervaren. Een kampong is vaak een wirwar van smalle straatjes, eenvoudige (soms zelf gebouwde) huisjes en gedeelde of zelfs geen sanitaire voorzieningen. De infrastructuur is slecht, toegang tot schoon water is er niet of zeer beperkt en elektriciteit is niet altijd betrouwbaar. Het leven in de kampong wordt gekenmerkt door constante onzekerheid en het gebrek aan middelen. Armoede hier is meer dan een economisch probleem; het heeft invloed op onderwijs, gezondheidszorg en sociale mobiliteit. Veel kinderen in kampongs kunnen slechts basisonderwijs volgen, en ziekten zoals malaria en dengue zijn een constante bedreiging vanwege slechte sanitaire omstandigheden. Velen werken in de informele sector, waaronder straatverkopers en ambachtslieden, en verdienen nauwelijks genoeg om de eindjes aan elkaar te knopen. Het contrast tussen toeristisch Indonesië en de kampongs lijkt met de tijd alleen maar te verdiepen. Terwijl toeristische hotspots floreren en de economie van het land groeit, blijft een groot deel van de bevolking achter. Het gebrek aan een eerlijke verdeling van de welvaart creëert een kloof die moeilijk te overbruggen lijkt. Ironisch genoeg dragen toerisme en luxe resorts soms bij aan de marginalisatie van de kampongs. Land dat vroeger werd gebruikt voor landbouw of als woongebied wordt vaak opgekocht door ontwikkelaars om resorts en hotels te bouwen, waardoor families hun huizen verliezen. De lonen die de lokale bevolking verdient in de toeristische sector zijn vaak laag, ondanks het harde werk dat nodig is om deze sector draaiende te houden. Gelukkig zijn er initiatieven die proberen de situatie te verbeteren. Lokale en internationale stichtingen zoals Stichting KINDweesKIND zetten zich in om toegang tot onderwijs en gezondheidszorg te vergroten in de armste gebieden. Microfinanciering en sociale ondernemingen helpen gezinnen om kleine bedrijven op te zetten en een stabiel inkomen te genereren. Daarnaast groeit het bewustzijn onder toeristen en all-inclusive resorts om meer duurzaam en sociaal bewust te zijn. Gemeenschapsprojecten, waarbij toeristen direct betrokken worden bij lokale culturen en gemeenschappen, winnen aan populariteit. Deze initiatieven bieden niet alleen economische ondersteuning, maar zorgen er ook voor dat toeristen een meer genuanceerd beeld krijgen van het land. Indonesië blijft een land van wonderen en contrasten. Voor elke toerist die zich laat verwennen door de schoonheid van Bali of de mystiek van Java, is er een inwoner die vecht voor een beter leven in een kampong. Het aanpakken van deze ongelijkheden vraagt om gezamenlijke inspanning, zowel van de lokale overheid als van de internationale gemeenschap. Het is pas wanneer beide zijden van Indonesië in balans komen, dat het land zijn volledige potentieel kan realiseren. Tim Dondorp

    Geplaatst door Godong Indonesië op Zaterdag 7 juni 2025

  • Semarang Airport

    Ditmaal geen huilende baby’s aan boord, wel 'flippende' kleuters. Ik weet eigenlijk niet wat erger is: één of twee baby’s die, omdat ze zich nog niet anders kunnen uiten, de hele vlucht aan het huilen zijn, of een stel kleuters dat zo hard aan het keten is dat de stewardessen er van moesten huilen. Waarom de ouders hier dan niets van zeggen? Er wordt wel eens gezegd dat Indonesische ouders nooit 'nee' tegen hun kinderen zeggen. Het ligt echter wat genuanceerder: rechtuit ‘nee’ zeggen, wordt in de Indonesische cultuur überhaupt als onbeleefd en respectloos gezien. Van kinds af aan wordt dan ook aangeleerd dit niet te doen. Ouders zeggen dan ook inderdaad niet rechtstreeks ‘nee’ tegen hun kinderen, maar in het Bahasa zijn er verschillende woorden die op 'ja' lijken maar eigenlijk 'nee' betekenen. Een voorbeeld hiervan is "Bisa" (kan). Direct ‘Nee’ zeggen kan dan al onbeleefd zijn, schreeuwen of op een andere manier je ongenoegen uiten wordt als ronduit onbeschoft gezien. Andersom betekent het dus ook dat een kalme, vriendelijk lachende Indo, misschien helemaal niet zo relaxed is. Het is ook niet handig als je linkhandig bent in Indonesië: zowel moslims als hindoes vinden het onbeleefd om ook maar iets te doen met de onreine linkerhand, behalve dan je billen afvegen. Eten, een cadeau aanbieden, handen schudden: het is een absolute no go met links. Iets aanwijzen met je linker wijsvinger is überhaupt not done, maar wijzen met je rechterwijsvinger kan je beter ook maar achterwege laten. Wijzen doe je in Indonesië met je duim. Raak ook liever niet iemands hoofd ongevraagd aan, een onschuldige aai over de bol bij een kind kan bijvoorbeeld al beledigend worden opgevat: het hoofd wordt als heilig beschouwd, omdat daar de ziel in leeft. Tot zover de theorie, want na het ophalen van mijn bagage bleek dat het op vliegveld Achmad Yani (SRG) er in de praktijk op zijn zachtst gezegd ‘anders’ aan toe gaat. En uiteraard betrof het weer die taxichauffeurs. Direct na het verlaten van de bagagebanden werden alle vliegtuigpassagiers weer opgewacht door een horde schreeuwende, wijzende (gewoon met alle wijsvingers die er maar voor handen waren), duwende en trekkende menigte taxichauffeurs. Nu moest ik inderdaad met een taxi naar het ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ hotel. Van Semarang naar Godong is ongeveer 50 kilometer en met de auto ben je, afhankelijk van de drukte, ongeveer twee uur onderweg. Tussen al die ‘onbeschoft’ graaiende taxichauffeurs, had ik er ook eentje gespot met een Grab jasje aan. Zoals eerder uitgelegd (zie https://staging.dondorp.nl/sanur/ heb ik altijd een sterke voorkeur gehad voor Grab. Voordat ik deze chauffeur echter kon ‘Grabben’ werd ik bij mijn linkerhand gepakt (de onbeschoftheid) en door een andere chauffeur driftig richting een auto geduwd met daarop de woorden ‘Maxime Transportasi’. Ik wilde tegenstribbelen, maar genoemde Grab chauffeur was me voor. Omdat ‘Grab’ wel door had dat ik aanvankelijk hem wilde aanspreken, ‘grabde’ hij iets wat op een schrijfmap leek en sloeg serieus daarmee pardoes OP HET HOOFD van ‘Maxime’. Blijkbaar vonden toen ook de beveiligers dat er een grens was overschreden: er kwamen er maar liefst drie tegelijk aangesneld. De consternatie besloot ik verder niet af te wachten. In plaats daarvan snelde ik door naar de aankomsthal voor wederom een soepje bij de A & W. Daar bestelde ik op mijn dooie gemak via de Gojek Ap op mijn iPhone een Gojek Gocar (taxi) voor omgerekend ongeveer 15 euro. Gojek is een tegenhanger van Grab. Gojek en Grab werken allebei precies hetzelfde. De ene keer is Grab goedkoper, de andere keer Gojek. Gezien ik het vermoeden had dat de Grab chauffeur momenteel ‘even niet beschikbaar was’, koos ik nu bewust voor Gojek. Next stop: Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’! Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesie op Zaterdag 7 juni 2025

  • Sultan Hasanuddin International Airport

    Gezien het tijdstip dat ik uiteindelijk in slaap ben gevallen vanochtend werd ik best vroeg wakker (6.00 uur Indonesische tijd). Voor Indonesische begrippen is 6.00 uur opstaan echter heel normaal (vanaf 15.00 uur is het hier ook al ‘avond’) dus besloot ik maar op te staan en een lekker uitgebreide warme douche te nemen. Vol goede moed dook ik de badkamer in, maar helaas: in plaats van een lekkere lange warme douche werd het een kort ijskoud doucheje. Er kwam slechts een ijskoud klein pisstraaltje uit de muur sijpelen. Selamat datang di Indonesia! Bibberend achter mijn laptop zag ik dat Emelie nog steeds in de lucht was (zowel ‘real-life’ als ‘online’), dus ik wenste haar nog even snel succes met de laatste loodjes (nog twee uurtjes vliegen te gaan). Nadat ik alles had ingepakt bestelde ik een Grab Car om me te vervoeren naar Sultan Hasanuddin International Airport (UPG), het vliegveld dat vernoemd is naar diezelfde sultan dus die uiteindelijk moest capituleren voor Cornelis Speelman en daarop het verdrag van Bongaya moest tekenen (zie mijn bericht van gisteren). Sultan Hasanuddin International Airport is een mooi en modern vliegveld. Ik kwam er vier uur voor mijn vlucht zou vertrekken aan. Omdat het ontbijt er vanochtend bij ingeschoten was, besloot ik op het vliegveld een pizzabroodje te kopen. “Lekker hartig zo op de vroege ochtend,” dacht ik nog toen ik met volle overtuiging mijn tanden in het pizzabroodje zette. Dochs gong by my de grize oer de grouwe: iets grijs dat nog rauwer grijs wordt of iets dergelijks (rare jongens ook die Friezen, ‘wij’ zouden het over ‘de rillingen liepen mij over de rug’ hebben). Anyway: het pizzabroodje bleek mier en mier zoet te zijn. Je verwacht het niet, maar deze ‘roti pizza’ belandde rechtstreeks in de prullenbak. Gelukkig vond ik nog wel een bus met daarin blijkbaar halal geslachte Pringles. Sultan Hasanuddin International Airport bood blijkbaar ook werkplekken aan. Zo kon ik mijn laptop voor vertrek nog even snel uitklappen om op Facebook online in te checken op Hasanuddin International Airport. Moe maar voldaan begeef ik me daarna naar Pintuh (Gate) 3, alwaar om 14.05 uur lokale tijd vlucht JT909 zal vetrekken naar Semarang. ETA (Estimated Time of Arrival): 14.50 uur, wat betekent dat de vlucht 1 uur en 45 minuten in beslag zal nemen (we vliegen weer een tijdzone binnen waar het een uurtje vroeger is dan in Makassar). Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesië op ; href = “https://www.facebook.com/hunt4heru/posts/1130759412426719” > Vrijdag 6 juni 2025

  • Bijna weer ’thuis’

    Momenteel is het 23.12 uur (lokale tijd)/ 17:12 (Nederlandse tijd). Ik was al naar bed gegaan, maar ik kon de slaap niet vatten. Ik ben nu vier dagen ‘thuis van thuis’ (want zo voelt het wel wanneer ik net in Indonesië, maar ook wanneer ik net in Nederland ben). Enkele dagen geleden zei ik nog dat Indonesië nooit went (“Ondanks dat het de achtste keer is dat ik Indonesië bezoek, zal het wederom een unieke en bijzondere reis worden…”), maar ik heb me, ondanks de vele fijne contacten die ik de afgelopen dagen heb mogen opdoen, zelden zo eenzaam gevoeld als nu. Met eigen ogen heb ik in een krottenwijk in Makassar mogen aanschouwen dat familie hier als het waardevolste bezit wordt gezien. Zeker op een nationale feestdag als vandaag: Idul-Adha, of te wel het Islamitisch Offerfeest. Na maanden sparen (en dat sparen gaat in de sloppenwijken van Indonesië niet zo hard met een dagloon van gemiddeld 10 euro) werden vandaag overal in Makassar publiekelijk runderen geslacht en ‘geportioneerd’. Hoewel dit in mijn ogen gepaard ging met gruwelijke taferelen, is de wijze waarop complete families bij elkaar komen om dit gezamenlijk te doen het bewijs dat je hier geen groter bezit kunt hebben dan familie. Dit deed mij beseffen dat ik de afgelopen dagen verder weg van familie ben geweest dan ooit en dat maakt mij weemoediger dan ik van te voren had gedacht. Wat kijk ik daarom uit naar morgen: dan ontmoet ik eindelijk weer familie! Om 14.05 uur lokale tijd)/ 8.05 Nederlandse tijd vertrekt het vliegtuig (vlucht JT909) naar Semarang, waarna ik zo snel mogelijk zal doorreizen naar de kampong op Godong waar mijn familie woont. Zoals jullie op http://indonesienresa.blogg.se/2025/june/pavag.html kunnen lezen, is mijn zus Emelie vanochtend vroeg met haar gezin vertrokken naar Bali. Bali ligt niet zo ver van Makassar vandaan, sterker nog: Godong is vanaf Makassar twee keer zover als Bali. Om familie te ontmoeten had ik er dus ook voor kunnen kiezen om morgen naar Bali te vliegen in plaats van naar Semarang. Dan had ik er ook nog een paar luxe vakantiedagen tegenaan kunnen plakken. Tijdens het plannen van deze reis heb ik serieus getwijfeld om dat te doen. Uiteindelijk heb ik echter besloten niet te kiezen voor het toeristische Bali, maar voor de uiterst sobere en ingetogen éénvoud van Godong en daarmee puur voor mijzelf: terug naar mijn roots, mijn basis en mijn innerlijke rust. Opdat ik er over een paar dagen (wanneer Emelie en haar gezelschap ook in Semarang zijn geland) weer helemaal ben voor mijn Zweedse familie, voor mijn Indonesische familie en voor mijzelf. Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesie op Vrijdag 6 juni 2025

  • Sulawesi Selatan (Zuid Sulawesi)

    Zoals gezegd is Makassar de hoofdstad van Sulawesi Selatan (Zuid Sulawesi). Na een lange gruwelijke strijd die uiteindelijk werd gewonnen door VOC-admiraal Cornelis Speelman en diens lokale bondgenoot Arung Palakkaop, werd op 18 november 1667 het verdrag van Bongaja getekend door toenmalige sultan Hasanuddin van Gowa en Cornelis Speelman. In dit verdrag werd onder andere bepaald dat de VOC er handel mocht drijven en dat het voormalige fort Ujung Pandang dat dienstdeed in de oorlog tegen de VOC zou worden overgedragen aan de VOC. Fort Ujung Pandang werd omgedoopt tot Fort Rotterdam waarna Nederland het fort tot 1937 als verdedigingsfort heeft gebruikt. Makassar is ook de geboortestad van mijn biologische vader. Hij was een Boeginees (Bugis). De Boeginezen zijn een etnische groep afkomsig van Sulawesi en staan eeuwenlang met name bekend om hun zeevaardigheid, hun standvastige principes en hun leiderschap. In Makassar bevindt zich Pelabuhan (Poort) Soekarno–Hatta. Deze haven heeft samen met de haven van Tanjung Priok (in Jakarta), de haven van Tanjung Perak (in Surabaya) en de haven van Belawan (in Medan) het hoogste passagiers- en goederenverkeer. Mijn biologische vader voer jarenlang als één van de vele kapiteins die rederij PT Djakarta Lloyd rijk was van en naar al deze havens, totdat hij eind jaren zestig in Semarang aanmeerde, daar in mijn latere geboortekampong Sawah Besar (zie https://staging.dondorp.nl/kampung-sawah-besar Ibu tegenkwam, besloot daar te blijven om in 1961 met haar te trouwen en de rest is geschiedenis. Saillant detail waar ik vandaag achterkwam: het hoofdkantoor van rederij PT Djakarta Lloyd bevond zich in dezelfde straat (Jalan Raden Saleh) als het Kindertehuis Kasih Bunda en het toenmalige hotel (het tegewoordige Karya hotel) waar de overdrachten van de ter adoptie afgestane babies aan de adoptieouders plaatsvonden. Toeval? Wie het weet mag het zeggen… Als ‘Nederlander’ moest ik natuurlijk Fort Rotterdam bezocht hebben, maar ik heb ook even rondgelopen op Pelabuhan Soekarno–Hatta. Ik vind het erg bijzonder dat ik zowel de geboorteplaats van Ibu (zie https://staging.dondorp.nl/godong-solo-en-yogya/, als die van Bapak heb mogen bezoeken. Hoewel ik er als baby uiteraard nooit geweest ben, voelt het toch alsof ik stukjes van mijn oorsprong heb teruggevonden. Voor mij als geadopteerde Indo die toch al elke keer wanneer hij van of naar Indonesië reist een kleine identiteitscrisis moet doorstaan maar een moeilijk te begrijpen, laat staan aan anderen uit te leggen, gevoel. Heri Setiono

    Geplaatst door Godong Indonesie op Vrijdag 6 juni 2025