Categorie: Familie

Ziek of niet, vanochtend om een uur of zeven werd er zo hard op mijn deur gebonsd, dat dit onmogelijke de poezelige handjes van Ratna konden zijn. Toen ik met mijn koortsige hoofd de deur opendeed stond er een zwaaiend en schreeuwend familielid dat ik wel herkende, maar niet verstond. Wat ik wel begreep was dat ik met hem mee moest en wel direct. Dat was me toch te gortig. Gezien hoe ik me voelde wilde ik eerst graag twee paracetamols naar binnen stouwen en via Whatsapp aan Ratna vragen of zij wellicht wist wat er speelde. Dat was gelukkig het geval. Ratna bleek met Eni en Anik onderweg naar Godong te zijn. Afgelopen nacht was Eni vanwege privéomstandigheden door Ratna en Anik halsoverkop naar Demak gehaald. Maar het bedrijf dat aanvankelijk morgen de waterpomp voor Ibu haar huis zou installeren, stond echter vandaag al op de stoep. De spreekwoordelijke versie dan, want Godong is zoals voor het grootste gedeelte van Indonesië geldt niet voor voetgangers gemaakt: een stoep kennen ze hier dan ook niet. Zes man stond er klaar om de waterpomp te installeren, maar ja. Er was nog niet betaald. Of ik even zeven miljoen wilde meegeven of mee wilde gaan om te betalen. Hoewel ik nog steeds ziek was, was de keuze snel gemaakt: ik wilde immers niet zomaar zeven miljoen meegeven…

Geplaatst door Godong Indonesië op dinsdag 10 juni 2025

Vandaag maar een korte statusupdate, want ik voel me echt heel erg ziek. Het begon gisteravond eigenlijk al. Ik ging toen al rond 18.00 uur naar bed, omdat ik totaal geen energie meer had. Ik voelde ook dat ik ziek zou worden. Gisteren maakte ik me daar nog niet te veel zorgen over (meestal ben ik na een paar dagen Indonesië één of twee dagen ziek), maar toen ik vanochtend wakker werd was ik anders ziek dan normaal. Ik heb hoofd-, keelpijn en ook koorts. Daarnaast ben ik ook aan het hoesten: het lijkt wel alsof ik een stevige griep te pakken heb. Dat vind ik toch wat zorgelijk, maar beter nu dan straks als de familie uit Zweden hier is. Omdat ik het stevige vermoeden heb dat de airco die hier hangt wel eens de veroorzaker kan zijn, zet ik hem uit wanneer ik in de kamer ben: vandaag dus de hele dag, want ik lig al de hele dag ziek in bed. Dan ben je al koortsig, wordt het ook nog eens snikkelheet op de kamer. Er is over vandaag dus weinig te vertellen (daar ben ik eigenlijk maar blij om ook, want zelfs voor het typen heb ik eigenlijk geen energie), behalve dan dat Ratna op mijn verzoek net een fiets heeft gebracht waarmee ik zojuist naar de plaatselijke apotheek ben gegaan voor paracetamol (ik had te weinig energie om dat lopend te doen). Het scheelt dat paracetamol in het Indonesisch hetzelfde is als in het Nederlands. Met twee paracetamols achter de kiezen duik ik mijn bed weer in. Ik meld me hier wel weer als het beter met mij gaat. Heri Setiono

Geplaatst door Godong Indonesie op Maandag 9 juni 2025

Iets voor zessen werd ik vanochtend wakker. Ik was me net aan het bedenken wat ik zou gaan ontbijten, toen ik van Ratna een whatsappberichtje kreeg: “Abi is on his way to bring food.” Op zich wel makkelijk, maar ik was ook wel een beetje bang voor het voedsel van de familie: om de één of andere reden gaat het na het eten van hun voedsel darmflora technisch vaak mis. Alvorens ik echter iets terug kon appen, stond Abi al voor deur. Het eten werd in een heel mannelijk tasje gebracht: soep, met rijst, kroeppoek en tempeh (een traditioneel Indonesische vleesvervanger van sojabonen: de bonen worden na het weken en koken behandeld met de schimmel Rhizopus Oligosporus). Na het ontbijt sprong ik bij Ratna achter op de motor en reden we naar de pinautomaten bij SPBU Godong: de bezinepomp waarachter de meeste familieleden wonen. Dit benzinestation was verantwoordelijk voor de brand op 23 december 2022 waarbij het hele huisje van Ibu (toen nog half van hardboard) afbrandde (zie https://staging.dondorp.nl/brand-pomp-benzine-godong. Na deze brand is Ibu’s huis vanaf de grond af aan helemaal opnieuw opgebouwd, waarna het dienst doet als ontmoetingsplek voor de familie. Er dreigt nu echter een nieuwe ramp: als er niets gebeurt dreigt het nieuwe huis te verzakken. Ibu’s huis staat namelijk aan het water waar ook het afvalwater van SPBU naar toe loopt (destijds was dat ook de oorzaak van de brand: via dat water werd illegaal benzine-afval geloosd). Er is eigenlijk maar één structurele oplossing om het huis te behouden: de installatie van een waterpomp om het waterhuishouden te reguleren. Dit moet echter 7.000.000 IDR (omgerekend ongeveer 375 euro) kosten. Voor de familie is dat een astronomisch groot bedrag als je bedenkt dat het dagloon op de kampong ongeveer ongeveer € 7,50 bedraagt. Daarom hadden Emelie en ik bedacht dat wij de familie deze waterpomp en de installatie ervan cadeau zouden geven. Hoe mooi is het ook dat zowel Emelie haar familie in Zweden als mijn ouders in Nederland ook willen bijdragen aan dit cadeau. Dat gaat helemaal goedkomen: als het op familieleden aankomt, is er geen gebrek! Op mijn verzoek had Ratna bij het bedrijf dat de waterpomg gaat installeren geïnformeerd of we het geld konden overmaken. Dit bleek niet het geval: de installateur had aangegeven dit bedrag contant te willen ontvangen. Omdat ik inmiddels wel gewend ben dat zo’n beetje alles hier op de kampong anders gaat dan in Nederland, kijk ik nergens meer van op. Zo komt het dus dat Ratna en ik bij één van de twee ATM’s (pinautomaten) stonden bij het benzinestation. Ik vroeg of Ratna mee wilde het hokje in en wel om twee redenen: de ATM deed alleen aan Bahasa Indonesia en, zo hield ik haar voor, bij afwezigheid van mijn absolute eerste keus broer Aris Purnomo had ik haar nodig als bodyguard. Straks zou ik immers met meer dan een maandsalaris over de kampong ‘omrinne’ (excuus, is weer iets Fries’). De eerste ATM schrok zo erg toen ik aangaf dat ik 7 juta (miljoen) wilde pinnen, dat hij zich direct verslikte en mijn pinpas uitspuugde. Bij de andere ATM hadden we meer geluk, hoewel we wel maar 1 juta per keer tegelijk konden pinnen. Zeven volledige pinsessies en dus 10 minuten later, stonden we met heel veel geld buiten. Inmiddels was er een dikke rij wachtenden ontstaan, dus wat ongemakkelijk en vanaf nu telkens om onze schouder heen kijkend reden we naar de kampong voor een gezellig samenzijn van Nuryati, Rina, ikzelf Nurul en Ratna (weliswaar gingen en kwamen er familieleden in een andere volgorde, maar de Javaanse traditie schrijft nu eenmaal voor dat de namen in volgorde van oud naar jong worden genoemd). Het weerzien met de familie was oud en vertrouwd. Eigenlijk was er weinig tot niets veranderd. Er werd veel gepraat, veel gelachen en zoals eigenlijk altijd wel het geval is veel ‘dimakan’ (gegeten). Toch kreeg het gesprek een serieuzere wending. Familieleden spraken uit erg naar de komst van Emelie uit te kijken. Al maanden draait alles bij de familie om haar komst en ook nu weer kwam Emelie bijzonder vaak ter sprake. Ik schaam me om het te bekennen, maar ik merkte dat dat me wat dwars zat al weet ik niet precies waarom. Misschien is het wel, omdat ik merkte dat mijn eigen komst voor de familie niet zo spannend meer is en dat nu alle prioriteit bij Emelie ligt. Heel eerlijk gezegd kan ik dat de familie niet eens kwalijk nemen: ik ben inmiddels al zo ‘eigen’ hier. Bovendien vind ik het zelf ook ontzettend spannend dat Emelie straks naar Godong komt, al is het omdat ik vanaf het moment dat zij en haar gezelschap straks landen in Semarang tot ze weer terugvliegen naar Bali alle overnachtingen, het benodigde transport, een talk en het programma van wat we waar en wanneer gaan doen heb geregeld. Zal straks alles wel naar wens verlopen? De familie maakt zich blijkbaar vergelijkbare zorgen: op de kampong is geen luxe, geen van de familieleden hebben thuis een Westers toilet, bij een enkel familielid na zijn er geen airco's en er is onvoldoende tot geen meubilair beschikbaar. Waarom is Emelie nu in Bali en niet net als ik in Godong, waarom slapen wij straks in Purwodadi? “Wat denk je…,” zo vroeg een uiterst bezorgde familie aan mij, “…Zijn wij wel goed genoeg voor Emelie?” Heri Setiono

Geplaatst door Godong Indonesie op Maandag 9 juni 2025

Zoals eerder vermeld kies ik er dus voor het glamoureuze Bali te mijden en in plaats daarvan te gaan voor de dagelijkse realiteit op de kampong waar nog altijd vele biologische familieleden wonen. Vorig jaar ben ik natuurlijk ook met mijn gezin en mijn ouders naar Indonesië geweest. Ook toen bezochten we deze kampong en verbleven we enkele dagen in Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’. Daarna zijn we ook naar Bali gegaan. Ik wil helemaal niet zeggen dat ik Bali vervelend vond, maar als ik alleen was geweest was ik liever op de kampong gebleven. Naar lokale begrippen is Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ een luxe hotel. De kamer heeft immers een airco en een zittoilet: een zeldzaamheid hier op de kampong aangezien vrijwel alle locals hier een hurktoilet of zelfs alleen een gat in de vloer hebben. ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ mag naar ‘onze’ Westerse maatstaven de naam ‘hotel’ eigenlijk niet dragen. Er is geen warm water, geen wastafel, het toilet is hartstikke vies, er komt een klein straaltje water uit een slangetje waarmee je geacht wordt de grote flexibele plastic emmer met water te vullen om vervolgens met een ‘tabo’ koud water (warm water is niet beschikbaar) op te scheppen en over je heen te gieten als je wilt douchen. Toen ik door de Gojek driver bij Hotel ‘RedDoorz Syariah near Pasar Godong’ werd afgezet, werd ik er emotioneel van: het voelde weer als thuiskomen. De WiFi deed het automatisch, de hoteleigenaar wist nog wie ik was en ook de overbuurvrouw kon me nog herinneren. Hoeveel meer bewijs dat je thuis bent kan je hebben? Familiebezoek natuurlijk! Stiekem had ik op een welkom gehoopt. Als ‘stille’ hint had ik mijn locatie online in de familiewhatsappgroep gedeeld. Hoewel veel familieleden enthousiast in de whatsappgroep reageerden naarmate ik het hotel naderde, heb ik zowel bij aankomst als de rest van de avond geen familielid gezien. Ik was hierover maar een klein beetje teleurgesteld, want op basis van de ervaringen van afgelopen jaren had ik het ook eigenlijk niet verwacht. Het eerste wat ik deed was mijn rugzak legen om met die lege rugzak naar Indomaret, de locale supermarkt, in de kampong te togen. Het personeel dat daar werkte kende mij blijkbaar ook nog, want twee vrouwen verstopten zich direct achter de kassa toen ze mij zagen. Altijd als ik er boodschappen doe giechelt het personeel zenuwachtig: niemand durft mij af te laten rekenen omdat niemand Engels spreekt. Wanneer ik in Godong ben koop ik altijd als allereerste toiletpapier (nog harder gegiechel bij de kassa), Soffel (lokaal middel tegen muggen dat hier beter helpt dan alle deet-rommel die je in Nederland koopt bij elkaar), iets wat voor een broodje kaas moet doorgaan, twee flessen Sprite Zero en een fles Coca Cola Zero. Heette de familie mij geen welkom, Indomaret deed dit wel door mij met de vreemdste Coca Cola Zero fles die ik ooit in mijn handen heb gehad (zie foto) uit te schelden voor ‘hore’. Ik heb het voor de zekerheid nog even opgezocht, maar volgens AI betreft ‘hore’ toch echt een ‘verb’ met een negatieve ‘connotatie’ dat verwijst naar een vrouw die zich bezighoudt met ongeoorloofde seksuele contacten of prostitutie. Het personeel was zich van geen kwaad bewust (spreekt natuurlijk geen Engels), maar ondanks dat: rare jongens die Indo’s. De cola smaakte er gelukkig niet minder om. Heri Setiono

Geplaatst door Godong Indonesië op Zondag 8 juni 2025

Momenteel is het 23.12 uur (lokale tijd)/ 17:12 (Nederlandse tijd). Ik was al naar bed gegaan, maar ik kon de slaap niet vatten. Ik ben nu vier dagen ‘thuis van thuis’ (want zo voelt het wel wanneer ik net in Indonesië, maar ook wanneer ik net in Nederland ben). Enkele dagen geleden zei ik nog dat Indonesië nooit went (“Ondanks dat het de achtste keer is dat ik Indonesië bezoek, zal het wederom een unieke en bijzondere reis worden…”), maar ik heb me, ondanks de vele fijne contacten die ik de afgelopen dagen heb mogen opdoen, zelden zo eenzaam gevoeld als nu. Met eigen ogen heb ik in een krottenwijk in Makassar mogen aanschouwen dat familie hier als het waardevolste bezit wordt gezien. Zeker op een nationale feestdag als vandaag: Idul-Adha, of te wel het Islamitisch Offerfeest. Na maanden sparen (en dat sparen gaat in de sloppenwijken van Indonesië niet zo hard met een dagloon van gemiddeld 10 euro) werden vandaag overal in Makassar publiekelijk runderen geslacht en ‘geportioneerd’. Hoewel dit in mijn ogen gepaard ging met gruwelijke taferelen, is de wijze waarop complete families bij elkaar komen om dit gezamenlijk te doen het bewijs dat je hier geen groter bezit kunt hebben dan familie. Dit deed mij beseffen dat ik de afgelopen dagen verder weg van familie ben geweest dan ooit en dat maakt mij weemoediger dan ik van te voren had gedacht. Wat kijk ik daarom uit naar morgen: dan ontmoet ik eindelijk weer familie! Om 14.05 uur lokale tijd)/ 8.05 Nederlandse tijd vertrekt het vliegtuig (vlucht JT909) naar Semarang, waarna ik zo snel mogelijk zal doorreizen naar de kampong op Godong waar mijn familie woont. Zoals jullie op http://indonesienresa.blogg.se/2025/june/pavag.html kunnen lezen, is mijn zus Emelie vanochtend vroeg met haar gezin vertrokken naar Bali. Bali ligt niet zo ver van Makassar vandaan, sterker nog: Godong is vanaf Makassar twee keer zover als Bali. Om familie te ontmoeten had ik er dus ook voor kunnen kiezen om morgen naar Bali te vliegen in plaats van naar Semarang. Dan had ik er ook nog een paar luxe vakantiedagen tegenaan kunnen plakken. Tijdens het plannen van deze reis heb ik serieus getwijfeld om dat te doen. Uiteindelijk heb ik echter besloten niet te kiezen voor het toeristische Bali, maar voor de uiterst sobere en ingetogen éénvoud van Godong en daarmee puur voor mijzelf: terug naar mijn roots, mijn basis en mijn innerlijke rust. Opdat ik er over een paar dagen (wanneer Emelie en haar gezelschap ook in Semarang zijn geland) weer helemaal ben voor mijn Zweedse familie, voor mijn Indonesische familie en voor mijzelf. Heri Setiono

Geplaatst door Godong Indonesie op Vrijdag 6 juni 2025

Geland op schiphol en weer opweg naar 'huis'…

Geplaatst door Godong Indonesie op Vrijdag 10 mei 2024

Acht uur later landden we in Abu Dhabi. Over de vlucht zelf is weinig te vertellen, behalve dan dat ik acht uur gewoon heel erg lang vind. Zoals verteld is onze aansluitende vlucht naar Amsterdam met 5,5 uur vertraagd en dit betekent dat we nu 7,5 uur moesten wachten. Wellicht kunnen we i.v.m. de vertraging nog een compensatie terugvorderen van Etihad. Om 14.05 lokale tijd (12.05 uur Nederlandse tijd) vertrekt onze laatste vlucht naar Nederland (EY77) en dan zetten we als alles goed gaat om 19.15 uur (Nederlandse/ lokale tijd) eindelijk weer voet op Nederlandse bodem. Als we nog voldoende energie hebben om nog naar huis te kunnen rijden, zijn we vanavond weer thuis 😅 . Tim Dondorp — onderweg naar Amsterdam vanuit Abu Dhabi International Airport.

Geplaatst door Godong Indonesie op Donderdag 9 mei 2024

We zagen op flight radar dat deze vlucht de afgelopen dagen meerdere keren was gecanceld. Daar werden we toch wel wat zenuwachtig van, maar op een gegeven moment werd er gelukkig omgeroepen dat ons vliegtuig niet van gate vijf, maar van gate vier zou vertrekken. Zo geschieddde: een vlucht van twee uurtjes later landden we veilig op Bandara Soekarno-Hatta, Terminal 1. Weliswaar een uurtje later dan gepland, maar nog steeds ruim optijd voor onze aansluitende vlucht naar Abu Dhabi. We besloten ons laatste Indonesische geld direct nog in Terminal 1 te verpatsen bij de KFC (ik gokte er op dat behalve het cijfer ook alle prijzen van/ bij Terminal 3 (want nieuwe terminal en alleen internationale vluchten) ook direct drie keer zo hoog zouden zijn). Na een niet zo gezonde maaltijd namen we de Sky-train van Terminal 1 naar Terminal 3, alwaar we konden inchecken. Gemengd gewicht kennen ze bij Etihad blijkbaar niet: mijn handbagage bleek bij het inchecken één kilo te zwaar en die van Ilse één kilo te licht te zijn. Etihad stond er op dat we één kilo (in dit geval mijn laptop) van de ene koffer naar de andere overhevelden. Na de security check ging de laptop uiteraard weer terug in zijn oorspronkelijke koffer en geen haan die er nog naar kraaide. Nu nog twee uur wachten tot we mogen boarden voor onze acht uur durnde vlucht naar Abu Dhabi. We weten dat onze aansluitende en laatste vlucht naar Amsterdam maar liefst met 5,5 uur is vertraagd. Hiervan werden we enkele weken geleden al per mail op de hoogte gebracht. Hierdoor moeten we straks zeven uur (!) wachten op Abu Dhabi, maar dan heb je blijkbaar ook wat… 🤨 Tim Dondorp

Geplaatst door Godong Indonesie op Donderdag 9 mei 2024

Toch maar even een snel up-to-date berichtje. De afgelopen dagen geen tijd gehad om deze blog bij te houden, maar ik zal later met terugwerkende kracht de info over de afgelopen dagen bijwerken. Nu eerst vandaag. We hadden de wekker om 8.00 uur gezet, maar we waren ruim voor de wekker ging wakker. Om 11.00 uur moesten we uitchecken, maar om 10.30 uur stond de Bluebird taxi die ik voor zes personen inclusief bagage had besteld al klaar. Jammer dat Tia, de beheerster van ons vakantiehuisje, er nog niet was met onze borg. Toen ook bleek dat de taxi veel te klein was, besloten we in ieder geval alle bagage in de taxi te proppen. Ik zou achterblijven om onze borg terug te vorderen. Bij het tetrissen voor volwassenen, bleek helaas dat mijn vader ook niet in de taxi paste. Tot grote vreugde van de taxichauffeur pasten de 6 blikjes Bintang bier van mijn vader wel in de taxi. Deze blikjes mocht de chauffeur houden, mits hij beloofde ze pas aan te breken nadat mijn familie veilig was afgezet bij het vliegveld. Enigszins wat bezorgd, namen we afscheid van mijn familie en zes blikjes bier. Mijn vader en ik zouden uitchecken en dan per Go-bike (achterop een motor) de familie nareizen naar het vliegveld. Bij het uitchecken kregen we te horen dat er een kamersleutel mistte. Bij navraag bleek dat mijn moeder (die ondertussen op het vliegveld was) de sleutel in haar koffer had. Dankzij de iPhone van mijn vader hadden we al eerder met dit bijltje gehakt. Met Tia spraken we af dat we de sleutel via een Go-send (via Go-jek) of Grab-express (via Grab) zouden opsturen. Tia ging hiermee akkoord en op goed vertrouwen kregen we de volledige borg terug. Het enige probleem is alleen wel dat het vliegveld van DenPasar en de directe omgeving verboden terrein waren voor online taxidiensten. Ik vond een Motor pick-up punt 1,5 kilometer van het vliegveld en daar liet ik mijn vader en mij afzetten. Vanaf daar bestelde ik ook een Go-send terug naar La Bella Villa Residence. Een Go-jek motor rider pakte de kamersleutel aan van Ilse die ondertussen was komen aanlopen en gezamenlijk liepen we naar domestic departers om in te checken op onze vlucht van Super Airjet IU-743. Op naar Belanda zou ik zeggen. Maar dan verschijnt er op de borden het bericht dat deze vlucht vertraagd is. Onze aansluitende vlucht naar Abu Dhabi (vluchtnummer EY471) vertrekt pas om 00.45 uur, maar toch. We zijn in Indonesië en daar weet je het nooit… Tim Dondorp

Geplaatst door Godong Indonesie op Donderdag 9 mei 2024

Over vandaag zou ik heel kort kunnen zijn: ik was zo moe van gisteren, dat ik de hele dag niets heb uitgevoerd. De hele heb ik wat zitten en zelfs liggen te rusten. Van vandaag dus geen leuke foto’s of verslagen. Wel geeft dat de gelegenheid wat te vertellen over Ubud, de omgeving waar we tot nu toe verblijven. Ubud ligt in centraal Bali waarbij cultuur en natuur perfect in balans ligt. Ubud wordt door velen dan ook als de culturele hoofdstad gezien van Bali: de beste dansers, musici, schilders en houtsnijders van Bali wonen er. Ubud stamt af van het woord ‘ubad’, dat in oud-Balinees ‘medicijn’ betekent. In Ubud zijn wel toeristen te vinden, maar het is er lang niet zo toeristisch als bijvoorbeeld in de omgeving van Kuta of Seminyak waar we straks onze vakantie een paar dagen zullen afsluiten. In Ubud heers nog steeds de Balinese Hindoeïstische geloofscultuur, inclusief een vier kastensysteem (tot welke kasten iemand behoort kun je vaak herkennen aan de volledige naam van diegene). De geloofscultuur uiten lokals onder andere door vele kleine offermandjes gevuld met bloemen, voedsel, sigaretten, etc. voor hun huizen, bij ingang van winkels, maar ook speciaal bij de daarvoor bedoelde offerplaatsen zoals offerbeelden en tempels, te leggen. Soms stonden we er per ongeluk op, maar dat blijkt helemaal niet erg te zijn: zodra het geofferd is, maakt het niet uit wat ermee gebeurt. Hier maken met name de plaatselijke zwerfhonden (en die zijn er heel veel in Ubud) dan ook dankbaar gebruik van. Voor deze honden was ik het meest bang. Ubud behoort namelijk tot de zogenaamde ‘rode zone’: verhoogd risicogebied wat betreft rabiës (hondsdolheid). Omdat een rabiësbesmetting dodelijk kan zijn, had ik iedereen op het hart gedrukt (contact met) dieren zoveel mogelijk te vermijden. Midden in het drukke verkeer zagen we dat er voorbereidingen werden getroffen voor een Ngaben crematie. Crematies hier zijn openbaar: hoe meer aanwezigen, hoe beter. Cremeren is een voorwaarde om terug te kunnen keren op deze aarde: alleen zo wordt de ziel losgemaakt van het lichaam en komt de ziel beschikbaar voor de wedergeboorte (reïncarnatie). Balinezen hebben er daarom ook álles voor over hun doden een rituele crematie aan te bieden. Een crematie kan hier net zoveel kosten als een compleet huis. Daarom kan het, zeker wanneer de overledene bij de laagste kaste behoorde, maanden tot zelfs jaren na overlijden duren alvorens er voldoende geld is gespaard en de overledene gecremeerd wordt. Tot die tijd wordt de overledene tijdelijk begraven. Eenmaal tijd voor de crematie worden de overblijfselen van het lichaam opgegraven, gereinigd in een kist in de vorm van een dier gelegd en gecremeerd. De as wordt vervolgens verzameld en het liefst uitgestrooid over zee. Indien dit niet mogelijk is wordt de as verstrooid over een rivier die uiteindelijk uitmondt in de zee. Hier gaat men dus heel anders met de dood om, dan dat wij in Nederland en mijn familieleden op Java doen. Waar ik in Nederland kan kiezen tussen begraven of cremeren, is het mijn familie op Java niet toegestaan te cremeren (de islam is principieel tegen cremeren) en is de crematie hier op Bali juist het ultieme, hoogst haalbare doel. Ik moest ineens weer terugdenken aan ons bezoek aan broer Sutrisno. Hij vertelde mij als beheerder van de begraafplaats in Klambu, dat er voor nieuwe families geen grafruimte meer beschikbaar is. Bestaande families mochten echter nog wel familieleden ‘bijleggen’. Zodoende zou hij er persoonlijk zorg voor dragen dat er altijd een plaats voor mij beschikbaar zal blijven, zowel op ‘zijn’ begraafplaats, als in zijn hart…

Geplaatst door Godong Indonesie op Zaterdag 4 mei 2024